Rodzaje glowic tryskaczowych: kompletny przewodnik dla inzynierow ochrony przeciwpozarowej

Znaczenie prawidlowego doboru glowic tryskaczowych

Glowica tryskaczowa to serce kazdego systemu sprinklerowego. To wlasnie ona wykrywa pozar poprzez element termoczuly i uwalnia wode w odpowiednim wzorze zraszania. Dobor niewlasciwego typu tryskacza moze prowadzic do nieskutecznej ochrony, problemow przy odbiorach lub niepotrzebnych kosztow.

W Oskar Sprinkler, instalujac systemy tryskaczowe w Belgii, Holandii, Norwegii i Niemczech, codziennie pracujemy z roznymi typami tryskaczy. W tym przewodniku dzielimy sie praktyczna wiedza o ich zastosowaniach.

Klasyfikacja glowic tryskaczowych

Glowice tryskaczowe mozna klasyfikowac wedlug kilku kryteriow:

Wedlug orientacji montazu

• Pendent (wiszace) — montowane deflektorem w dol, najczesciej stosowane w przestrzeniach z sufitem podwieszanym
• Upright (stojace) — montowane deflektorem do gory, typowe dla hal przemyslowych i magazynow
• Sidewall (scienne) — montowane na scianie, zraszajace jednostronnie, idealne dla korytarzy i malych pomieszczen
• Concealed (ukryte) — z pokrywa dekoracyjna, stosowane w obiektach o wysokich wymaganiach estetycznych

Wedlug temperatury zadziałania

• 57°C (pomaraczowy) — standard dla wiekszosci pomieszczen
• 68°C (czerwony) — najczesciej stosowany typ
• 79°C (zolty) — dla pomieszczen o podwyzszonej temperaturze
• 93°C (zielony) — kotlownie, suszarnie
• 141°C (niebieski) — pomieszczenia o bardzo wysokiej temperaturze otoczenia
• 182-260°C — specjalne zastosowania przemyslowe

Dobor temperatury zadziałania musi uwzgledniac maksymalna temperature otoczenia — tryskacz powinien byc o minimum 30°C wyzszy niz maksymalna spodziewana temperatura pod sufitem.

Wedlug wspolczynnika K (wydajnosci)

• K57 (K5.6) — standardowy tryskacz do zastosowan LH i OH
• K80 (K8.0) — podwyzszona wydajnosc dla OH i HH
• K115 (K11.2) — duza wydajnosc dla magazynow
• K160 (K16.0) — ESFR, do ochrony magazynow wysokiego skladowania
• K200 (K19.6) — ESFR o najwyzszej wydajnosci
• K360 (K25.2) — specjalne tryskacze ESFR

Tryskacze ESFR — rewolucja w ochronie magazynow

Tryskacze ESFR (Early Suppression, Fast Response) zmienily podejscie do ochrony magazynow wysokiego skladowania. W przeciwienstwie do tradycyjnych tryskaczy, ktore kontroluja pozar do momentu przyjazdu strazy pozarnej, ESFR sa zaprojektowane do tlumienia pozaru — generuja wystarczajaco duzy strumien wody, aby zdusic ogien na wczesnym etapie.

Zalety ESFR

• Eliminacja potrzeby stosowania tryskaczy podregałowych w wielu przypadkach
• Redukcja kosztow instalacji — mniej tryskaczy, mniej rurociagow
• Wieksza elastycznosc ukladu magazynowego — brak ograniczen wynikajacych z tryskaczy w regalach
• Szybsza reakcja dzieki elementowi termoczulemu o szybkiej odpowiedzi

Ograniczenia ESFR

• Duze wymagania wobec zrodla wody (cisnienie i wydajnosc)
• Ograniczenia dotyczace maksymalnej wysokosci skladowania i typu towarow
• Wymagania dotyczace wolnej przestrzeni pod sufitem
• Nie wszystkie konfiguracje magazynowe sa odpowiednie dla ESFR

Wiecej o porownaniu systemow ESFR i CMSA przeczytasz w naszym artykule o systemach sprinklerowych dla magazynow.

Tryskacze do zastosowan specjalnych

Tryskacze suche (dry pendent/upright)

Stosowane w systemach mokrych, gdzie tryskacz musi byc zamontowany w strefie narazonej na zamarzanie (np. chlodnie, rampy zaladunkowe). Woda nie wchodzi do czesci tryskacza znajdujacej sie w strefie mrozowej.

Tryskacze odporne na korozje

Z powlokami ochronnymi (wax, PTFE, specjalne lakiery) do zastosowan w srodowiskach agresywnych chemicznie, chlodniach lub obiektach o wysokiej wilgotnosci.

Tryskacze dekoracyjne i ukryte

Z pokrywami w kolorze sufitu, flush mount lub recessed — do hoteli, biur, obiektow handlowych i wszedzie tam, gdzie estetyka jest wazna.

Tryskacze okienne (window sprinklers)

Specjalne tryskacze do ochrony przeszklonych fasad, tworzace kurtyne wodna zamiast tradycyjnego wzoru zraszania.

Tryskacze otwarte (sprinklery deluge)

Bez elementu termoczulego — otwarte stale, uruchamiane przez zewnetrzny system detekcji. Stosowane w systemach zalewowych dla stref o bardzo wysokim ryzyku.

Elementy termoczule

Dwa glowne typy elementow termoczulych:

• Ampulka szklana — wypelniona cieczą, ktora rozszerza sie pod wplywem ciepla i rozbija ampulke. Kolory odpowiadaja temperaturom zadziałania.
• Zamek topikowy — element metalowy lutowany spoiwem o znanej temperaturze topnienia. Czesto stosowany w tryskaczach przemyslowych.

Szybkosc reakcji

• Standard Response — typowy czas reakcji, dla wiekszosci zastosowan
• Fast Response — szybsza reakcja dzieki mniejszej masie termicznej elementu, wymagana w niektórych zastosowaniach (LH, ESFR)
• RTI (Response Time Index) — parametr okreslajacy szybkosc reakcji: ponizej 50 = fast response, powyzej 80 = standard response

Kryteria doboru tryskaczy

Przy wyborze tryskacza nalezy uwzglednic:

• Klasyfikacja zagrozenia — determinuje wymagany wspolczynnik K i gestosc zraszania
• Wysokosc pomieszczenia — wplywa na typ tryskacza i jego wydajnosc
• Temperatura otoczenia — okreslana temperature zadziałania i ewentualna potrzebe stosowania tryskaczy suchych
• Estetyka — w obiektach uzytecznosci publicznej moze wymagac tryskaczy ukrytych lub dekoracyjnych
• Srodowisko — korozja, wilgotnosc, agresywne chemicznie substancje
• Typ systemu — mokry, suchy, preaction — wplywa na dobor tryskacza

Certyfikacje i dopuszczenia

Tryskacze musza posiadac odpowiednie certyfikaty:

• VdS — niemiecki instytut certyfikujacy, uznawany w calej Europie
• LPCB — brytyjski odpowiednik
• FM Approved — amerykanski standard, czesto wymagany przez ubezpieczycieli miedzynarodowych
• UL Listed — kolejny amerykanski standard

Wazne jest, aby stosowac tryskacze z certyfikatem uznawanym przez lokalnego ubezpieczyciela i organ nadzoru.

Bledy montazowe zwiazane z glowicami

Najczestsze problemy, ktore widzimy na budowach:

• Niewlasciwa orientacja — tryskacz pendent zamontowany jako upright lub odwrotnie
• Zla temperatura — tryskacz 68°C w pomieszczeniu o temperaturze ponad 38°C
• Zamalowane tryskacze — farba na ampulce lub zamku topikowym
• Niewlasciwa odleglosc od sufitu — poza zakresem tolerancji producenta
• Brak oslon — w strefach narazonych na uszkodzenia mechaniczne

Podsumowanie

Prawidlowy dobor glowicy tryskaczowej to jeden z najwazniejszych elementow projektowania i montazu instalacji sprinklerowej. Wymaga znajomosci norm, warunkow obiektu i oferty producentow. W Oskar Sprinkler pomagamy naszym klientom dobrac optymalne rozwiazania dla kazdego projektu.

Masz pytania dotyczace doboru tryskaczy? Skontaktuj sie z nami — pomozemy Ci wybrac najlepsze rozwiazanie.